EMDR 2.0 Manual Ad de Jongha i Suzy Matthijssen, wydany w 2026 roku przez Enhancing Trauma Treatment Institute, to praktyczny skrypt rozwijający standardowe EMDR o świadomą regulację aktywacji wspomnienia i obciążenia pamięci roboczej – szczególnie wtedy, gdy dostęp do materiału jest zbyt słaby, zbyt intensywny albo przetwarzanie się zatrzymuje.
Autorzy od lat łączą praktykę kliniczną z badaniami nad EMDR i pamięcią roboczą; Ad de Jongh jest także współtwórcą programu intensywnego leczenia PTSD PSYTREC. Manual stanowi kliniczne podsumowanie rozwijanego przez nich podejścia EMDR 2.0.
Autorzy przedstawiają EMDR 2.0 jako rozwinięcie EMDR. Zachowana zostaje podstawowa struktura pracy: wybór targetu, SUD, negatywne i pozytywne przekonanie, desensytyzacja, instalacja pozytywnego przekonania, skanowanie ciała oraz praca z przyszłością.
Istotna różnica dotyczy sposobu prowadzenia desensytyzacji. Akcent przesuwa się z samej bilateralności stymulacji na obciążenie pamięci roboczej przy jednoczesnym utrzymywaniu wspomnienia w świadomości. Klient ma możliwie wyraźnie przywoływać target, podczas gdy terapeuta wprowadza konkurencyjne zadania: szybkie ruchy oczu, złożony tapping, liczenie, literowanie czy aktywność ruchową. Ma to stopniowo zmniejszać żywość i emocjonalny ładunek wspomnienia.
Praca w EMDR 2.0 jest uporządkowana wokół motywacji, aktywacji i desensytyzacji. Klient powinien rozumieć, dlaczego potrzebny jest kontakt z unikanym materiałem, target musi być wystarczająco aktywny, a obciążenie pamięci roboczej odpowiednio dobrane. Nie obowiązuje przy tym zasada „im więcej, tym lepiej” – jeśli klient traci target podczas wykonywania zadań, trzeba ponownie go uaktywnić i odpowiednio dostosować procedurę.
Najbardziej praktyczna część książki opisuje narzędzia dobierane do konkretnych trudności: stopniowanie aktywacji (titration), Blind-to-Therapist, EMD Bomb, Flash 1.0, flashforward i Mental Video Check. Każda z tych procedur odpowiada na inny problem kliniczny: od wstydu i niechęci do ujawniania treści, przez zbyt słabą lub nadmierną aktywację i silną kontrolę poznawczą, po lęk przed wspomnieniem czy katastroficzne obrazy przyszłości.
Osobne miejsce zajmują wploty poznawcze (cognitive interweaves) – krótkie interwencje stosowane wtedy, gdy spontaniczne przetwarzanie rzeczywiście się zatrzymało. Mają dostarczyć brakującą informację lub perspektywę, ale nie zamieniać przetwarzania w dłuższą dyskusję.
EMDR 2.0 może sprawiać wrażenie podejścia wymagającego dużej aktywności terapeuty. Aktywność ta ma jednak przede wszystkim regulować warunki przetwarzania, a nie kierować jego treścią.
Manual szeroko odwołuje się do badań nad pamięcią roboczą, rekonsolidacją i wpływem konkurencyjnych zadań na emocjonalność oraz wyrazistość wspomnień. Przedstawia też badania nad zastosowaniem samego EMDR 2.0. Warto jednak zachować rozróżnienie między dowodami dotyczącymi mechanizmów a potwierdzeniem skuteczności konkretnych procedur klinicznych. Poziom wsparcia empirycznego poszczególnych elementów EMDR 2.0 jest nierówny, a część z nich wymaga dalszych badań. Wśród przedstawianych badań nad EMDR 2.0 wiele ma współautorstwo de Jongha, Matthijssen lub ich współpracowników, dlatego szczególnie istotne będą dalsze niezależne replikacje.
To przede wszystkim książka dla terapeutów, którzy znają już protokół EMDR i chcą rozszerzyć sposób pracy z unikaniem, nadmierną kontrolą, lękiem przed przywołaniem wspomnienia albo zatrzymaniem procesu. Aneksy zawierają standardowy protokół EMDR 2.0 oraz protokoły EMD Bomb, Flash 1.0, Flashforward i Mental Video Check, wraz z przykładowymi instrukcjami dla terapeuty.
Udostępnione protokoły są oznaczone jako materiały dla uczestników szkoleń. Nie jest to więc materiał przeznaczony do samodzielnej nauki EMDR od podstaw.
Najciekawsza lekcja z EMDR 2.0 jest stosunkowo prosta: kiedy przetwarzanie nie postępuje, nie zawsze trzeba robić więcej. Najpierw warto ustalić, co w danym momencie je utrudnia, a dopiero później dobrać interwencję 🙂