Uczestniczyłem w szkoleniu „Praca z traumami zaniedbania – Zintegrowane podejście EMDR do pracy z zaniedbaniem w dzieciństwie u osób dorosłych”, prowadzonym przez prof. Lucę Ostacoliego.
Szkolenie dotyczyło zastosowania terapii EMDR w pracy z osobami dorosłymi, u których depresja, trudności relacyjne lub przewlekłe problemy emocjonalne mają swoje źródło w zaniedbaniu z dzieciństwa.
Zaniedbanie jako trauma relacyjna
W modelu prof. Ostacoliego zaniedbanie nie jest rozumiane wyłącznie jako brak opieki fizycznej. To głęboka trauma przywiązaniowa, która oddziela dziecko od siebie samego i od innych.
Konsekwencje mogą obejmować:
- utrwalone negatywne przekonania (np. „nie jestem godny miłości”, „moje emocje się nie liczą”),
- podatność na depresję i zaburzenia lękowe,
- trudności w regulacji emocji i relacjach,
- większe ryzyko uzależnień oraz chorób somatycznych.
Dane z badań wskazują, że znaczący odsetek osób z depresją doświadczał przemocy lub zaniedbania w dzieciństwie, a w takich przypadkach odpowiedź na samo leczenie farmakologiczne bywa słabsza.
Prof. Ostacoli rozróżniał dwa poziomy zaniedbania:
- Zewnętrzne – ze strony opiekunów.
- Wewnętrzne (samo-zaniedbanie) – gdy dorosła część powiela wobec siebie brak troski, dystans i krytycyzm.
To drugie zjawisko bywa szczególnie trwałe i podtrzymuje objawy depresyjne.
EMDR w pracy z zaniedbaniem w dzieciństwie
W pracy z ostrą traumą EMDR często koncentruje się na szybkiej desensytyzacji. W przypadku zaniedbania przywiązaniowego tempo jest inne – wolniejsze, bardziej relacyjne.
Celem nie jest wyłącznie redukcja napięcia (SUD), lecz:
- budowanie nowej relacji wewnętrznej,
- utrzymywanie „podwójnej pozycji” (dorosła część wspiera część dziecięcą),
- przetwarzanie smutku związanego z brakiem doświadczenia miłości,
- rozwijanie samo-rodzicielstwa.
Model łączy EMDR, neurobiologię, teorię przywiązania oraz pracę z doświadczeniem „wewnętrznego dziecka”. Istotne są również elementy regulacji autonomicznej: praca z oddechem, ciałem i oknem tolerancji.
Proces jest opisywany jako droga do „nowej normalności” – stanu, w którym wewnętrzne dziecko nie jest już uwięzione w traumatycznym doświadczeniu, a dorosła część potrafi zapewnić mu bezpieczeństwo.
Zastosowanie kliniczne
W praktyce psychoterapeutycznej w Warszawie pracuję m.in. z osobami doświadczającymi:
- depresji,
- przewlekłego poczucia pustki lub wstydu,
- trudności w relacjach,
- utrwalonego samokrytycyzmu,
- skutków wczesnego zaniedbania emocjonalnego.
Terapia EMDR może stanowić element kompleksowego procesu leczenia – szczególnie wtedy, gdy objawy mają podłoże w traumie przywiązaniowej.